TRUNAK туралы

TRUNAK – «ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ УНИВЕРСИТЕТТІК АВТОНОМИЯҒА КӨШУ»

Жоба Еуропалық Одақтың Erasmus+бағдарламасымен қаржыландырылады

Қазақстан Республикасының орталықсыздандыру саясаты аясында жоғары білім беру саласындағы мекеме басшылары мен университеттердің басшылары үлкен институционалдық автономия үздік стратегиясын іздеуде. Жоғары білім беру жүйесінің сапасын арттыру нұсқаларының бірі ретінде АҚШ тәжірибесі ұсынылған болатын, бірақ АҚШ-тың тарихи және әлеуметтік мәнмәтіні Қазақстанға қарағанда мүлдем өзгеше.
Екінші жағынан, Қазақстан Болон процесіне қосылды және ЕО елдерінде пайдаланылатын жүйеге сәйкес жоғары білім реформасын жүзеге асыруда.
Hartley M., Gopaul B., Сағынтаеваның А. және басқа да авторлардың Қазақстандағы білім беру реформасы туралы соңғы зерттеулері “Қазақстандағы академиялық көшбасшылар үлкен автономияны қалайтынын көрсетеді. Алайда қаржылық және академиялық автономияның қандай деңгейі қажет және барлық мекемелер министрлік қадағалаусыз өзін басқаруға дайын ба дегенге қатысты нақты бәтуаластық жоқ. Академиялық басқарудағы негізгі субъектілердің рөлі әлі де нақты анықталған жоқ” – деп көрсетеді.
Консорциум ЕО ЖОО-ның университеттік автономиясының түрлі модельдері туралы түсінік алуға ниетті. Аталған жобаның идеясы Қазақстандық академиялық көшбасшылар өз мекемелерімен бірлесе отырып (министрліктерімен) бірлесе отырып, автономияның түрлі тәсілдерін бақылап, талдай алуы, сондай-ақ баламалы нұсқаларды бағалай алуына негізделеді.

Анықталған қажеттілік

  • ЕО-тың университет автономиясы саласында мүмкіншілігін алу.
  • ЕО-та автономия үлгілері қалай жүзеге асырылады
  • Модельдермен байланысты мүмкіндіктер, проблемалар, тәуекелдер.
  • Министрліктермен қарым-қатынаста тепе-теңдікті табу.
  • Министрліктермен бірлесіп және бәтуаластық негізінде автономияның ықтимал үлгілерін әзірлеу.

Үлкен автономияға көшуге кедергі келтіретін мәселелер

  • Бұл циклді қалай бұзуға болады? (министрліктер университеттер идеяларын күтеді, ал университеттер министрліктер идеяларын күтеді).
  • Министрліктермен университеттер автономиясы мәселелерін ақпараттандырылған және сындарлы талқылау үшін негізін қалай құру керек?
  • Аталған проблемалар ЕО-тағы серіктестердің сараптамалық білімінің көмегімен шешілуі мүмкін, бұл автономияға көшу үдерісін жеңілдетуге ықпал етеді.

TRUNАK жобасы Қазақстанның ұлттық басымдықтарын университетті басқарудың басты міндеттерінің бірі – университеттің автономиясына назар аудара отырып, шешуге бағытталған.

Ұйымдастырушылық, қаржылық, академиялық және кадрлық еркіндіктің жоғары дәрежесі университетті басқаруды жаңғыртудың алғышарты болып табылады.

Университеттер мен министрліктер өз міндеттерін орындауда тиісті шеңберлер қажет екендігімен келіседі. TRUNАK жобасы университет автономиясы саласымен жұмыс істей отырып, Қазақстандық жоғары білім беру саласына елеулі әсер етеді.

Университетті басқарудағы басқа да өзекті мәселелердің маңыздылығына қарамастан, біз одан әрі ұйымдастырушылық жаңғыруға берік негіз құру үшін автономия бірінші кезекте шешілуі тиіс деп есептейміз.

Қазақстанда университеттік құрылымдарды орталықсыздандыру және жаңғырту, ұйымдастыру және басқару бойынша күш-жігер жұмсалуда. Назарбаев Университеті жоғары деңгейдегі автономияға ие және алынған тәжірибе басқа да жоғары оқу орындарында пайдаланылуы мүмкін. Екінші жағынан, әлі күнге дейін жоғары білім берудің барлық жүйесіне автономия қай деңгейде берілетіні анық емес.

ЕО университеттерінің автономиясы іргелі мәселе болып табылады. Еуропалық университеттер ассоциациясы Еуропалық университеттердің тәуелсіз дауысын білдіреді: “Автономия ережелердің болмауын білдірмейтіні белгілі. Мемлекет университеттер өз міндеттерін барынша жақсы орындай алатын тиісті шеңберлерді қамтамасыз етуі тиіс”.

Біздің жоба университеттердің автономиясы туралы мәселені министрліктермен бірлесіп сындарлы талқылауға ықпал ету үшін алдыңғы тәжірибемен салыстырғанда жаңа болып табылатын “төменнен жоғары қарай” тәсілін ұсынады.

Қазіргі жағдай, үкіметтің университеттік басқаруды орталықсыздандыру және жаңғырту үшін үлкен күш-жігер жұмсайтынын, бірақ университеттердің көзқарасын толық және құрылымдық білдіруі дұрыс екендігін көрсетеді.

Қазақстан Болон процесіне кіріп қойғаны белгілі, TRUNАK консорциумы осы бастамадан, сондай-ақ зияткерлік, тұрақты және инклюзивті өсуге бағытталған ЕО-тың “Еуропа 2020” Стратегиясында белгіленген “Инновациялық Одақ” флагмандық бастамасынан айқын синергетикалық әсерді көреді.

Бастамада Еуропалық университеттерді шамадан тыс реттеуден және микро басқарудан толық есеп беруге алмастыру арқылы босату қажеттігі туралы айтылады.

ЕО-да Еуропалық университеттер қауымдастығы университеттік автономия саласындағы ұлттық саясаттың бенчмаркингі үшін университеттік автономия құралын әзірледі. Университет аталған құралда әзірленген анықтамалар мен әдіснаманы осы жобаның құралы ретінде қолданатын болады.

Дисклеймер

Этот проект финансируется при поддержке Европейской комиссии. Все публикации сайта отражают только мнение авторов, и Европейская Комиссия не несет ответственность за любое использование содержащейся здесь информации.